05/02 Geen schrijfdogma's maar vluggertjes

Het afgelopen weekend heb ik niet gewerkt. Erg onwennig voelde het, vooral omdat ik vrijdag ook al niet had gewerkt. Ik had dus brutaalweg drie dagen vrij genomen, terwijl ik een waslijst heb met dingen die ik moet doen - niet in de laatste plaats mijn thriller verder schrijven.

In perskamer bij Modefabriek: reportage volgt op Hello Anco

Het blog dat ik elke vrijdag op Joop.nl schrijf, kwam niet uit mijn handen. Ik dacht er wel aan, maar het bleef bij denken. De reportage voor Hello Anco moest ik vorige week al schrijven. Morgen, denk ik steeds. En dat al een week. Terwijl ik de auteurs die ik begeleid vertel dat ze de discipline moeten opbrengen om ook te schrijven als ze geen inspiratie hebben, verzaak ik het schrijven al zeker vijf dagen. Maar, zo troost ik mezelf, er bestaan geen dogma's in schrijversland. Je moet gewoon je eigen weg vinden. Lezen, nadenken en je laten inspireren is ook belangrijk. 

Zo las ik De donkere kamer van Damokles van Hermans in een ruk uit. Terwijl er nog zeker vijf andere boeken naast mijn bed lagen die ik ook nog 'moet' aflezen. Maar soms heb je zo'n boek in handen dat je niet neer kan leggen. Het is bijna vergelijkbaar met seks. Zo’n boek dat zo spannend is dat je je er totaal aan overgeeft. Alles moet wijken, het moet meteen! Een vluggertje dus. 

Vanaf overmorgen zal ik mijn leven beteren. Dan zal ik tussen het redigeren van de beleidsteksten door de muur in de gang schilderen. Knutselwerken afmaken voor aan de muur in de woonkamer. En morgen in de trein schrijf ik dat blog voor Hello Anco. Dat kan net in dat uurtje richting Den Bosch, waar de thrillerauteur die ik coach mij van de trein zal halen. Van daaruit rijden we naar Waalwijk, waar een klas vwo'ers hun ongezouten mening met ons zal delen over het manuscript dat ze mochten lezen. 

Ik kruip zo in bed met Eigen Bloed, een boek van Astrid Werdmuller over moeders die hun kind afstaan ter adoptie. Dat moet ik lezen in het kader van research voor mijn thriller. Gezien het onderwerp zal het geen vluggertje worden, maar misschien biedt het stof voor een langdurige relatie.

15 06 Plotworstelen

Een boek schrijven is net als het eten van een patatje met waar iets te veel mayonaise op zit. Je krijgt trek, gaat op zoek naar een goede snackbar en verheugt je op wat komen gaat. Vervolgens vind je watertandend je weg naar de frietjes. Algauw blijft alleen die klodder mayonaise over, en intussen is je buik meer dan vol. Toch bedenk je manieren om ook de frietjes onder de mayonaise te bereiken. Resultaat: patat erin, verzadiging en een paar dagen later heb je weer zin. Ongeveer hetzelfde proces voltrok zich nadat boek een klaar was. Ik kreeg een paar weken later weer direct zin in boek twee. Ik broedde op een idee en begon te schrijven. Meteen belandde ik in het bekende ritueel van vormkeuzes, perspectiefkeuzes, personages en natuurlijk het plotmijmeren. Of beter gezegd het plotworstelen, want dat is het. Tandenknarsend soms, pas ik de geschreven teksten weer aan. Genadeloos ‘parkeer’ ik reeds geschreven alinea’s die – ik ken mezelf langer – uiteindelijk toch wel in de prullenbak verdwijnen. Ik ben nog lang niet bij die klodder mayonaise aanbeland, en mijn buik is ook voorlopig nog niet vol. Maar ik schrijf en vind mijn weg. Mooie vondsten wisselen zich af met momenten van frustratie. Die ga ik meestal te lijf met chips of patat. Lekker is het wel, dat schrijven.

2. Hoe creëer je een personage?

1. Een boek schrijven, hoe begin je?

Eerste in de serie van 10 schrijftips. Andere of aanvullende tips zijn welkom!

23/05 Schrijfmanifest en leidraad voor het leven

1. Iedereen inclusief jezelf groot denken en met beide voeten op de grond staan.
2. Je aarden op de aarde: zoals het altijd de bedoeling was voordat je ging leren hoe het anders, maar niet beter kon.
3. Positieve energie herkennen en dit vaker zelf uitstralen door ongrijpbare ontvankelijkheid te omarmen zonder het uit te willen kristalliseren.
4. Intuïtief doorgronden wat niet op andere wijze begrepen kan worden. Ervaren hoe het is te worden, voordat je kan zijn. Omdat het omgekeerde wel geprobeerd, maar niet gelukt is.
5. Weten dat ophouden niet altijd stoppen inhoudt, omdat het leven je soms uitdaagt.
6. De zon noch de liefde niet kunnen afdwingen, maar ze de ruimte gunnen die ze zelf ondanks jou innemen.
7. Weten waar je vandaan komt, maar het pad zelf uitvinden. En nog een keer als dat moet. En het vervolgens durven bewandelen.
8. Pijn ervaren als genot indien het leven je een andere invalshoek wilt laten zien.
9. Jezelf overstijgen en er dan van wegvliegen, omdat “te veel” soms niet méér maar wel genóeg is. Omdat het hekelt, breed draagt, allesomvattend is maar betekenisloos afsterft, om daarna weer van voren af aan te beginnen.
10. Jezelf, telkens weer opnieuw. Alles, steeds weer anders. Niets, overal en nergens.

09 06 Navelstaren

Wordt het niet een fictieve vorm van navelstaarderij? Moet het plot niet een verrassende wending nemen? Is het wel literair genoeg? Wordt het personage wel geloofwaardig genoeg afgebeeld? Is hier geen sprake van stijlbreuk? Waarom moet ik nu ineens brieven erin gaan verwerken? Zou ik mijn schrijfblog niet eens moeten updaten? Op dat laatste heb ik gelukkig wel een antwoord, dat is een volmondig ja. Een blog bijhouden die de ontwikkelingen achter de schermen bijhoudt betekent dat je die ontwikkelingen beschrijft en dat heb ik al een tijdje niet gedaan. Ik heb gemerkt dat schrijven mij apathisch maakt. Dat is goed, verdedig ik mezelf, omdat apathisch worden betekent dat ik goed in het verhaal zit. Het liefst schrijf ik nu zeven dagen per week en gooi ik mijn hele sociale agenda in de prullenbak. Als ik aan het einde van het boek nog vrienden of überhaupt een relatie wil overhouden, lijkt me dit echter allesbehalve een goed plan. Dus ga ik toch op kraamvisite bij een van mijn beste vriendinnetjes die net bevallen is. Ga ik toch naar een vrijgezellenfeest van een vriendin omdat dat als het goed is maar 1x plaatsvindt. Toch naar de verjaardag van mijn zus. En aankomend weekend naar de verjaardag van een andere vriend en naar een bruiloft. Gisteren heb ik plechtig mijn laptop al na 1,5 uur dichtgeklapt om cadeautjes en knuffels langs te brengen bij een lieve vriendin die verdrietig is omdat haar vriend het heeft uitgemaakt. Het zijn allemaal uurtjes die ik met schrijven had kunnen invullen. Maar ik accepteer dat ik nu eenmaal niet op een hutje op de hei zit. Ook de zakelijke perikelen lopen gewoon door. Vorige week had ik een gesprek met een dj die een leuk boek schrijft en mij gevraagd heeft haar te begeleiden hierin. Daarna werd ik geïnterviewd voor een artikel dat binnenkort op blogmagazine Hello Anco geplaatst wordt. Samen met Anco van Hal stond ik op 1 juni in de Amstelveense krant: http://www.dichtbij.nl/amstelland/regionaal-nieuws/artikel/1969283/amstelveens-modellenbureau-lanceert-uniek-blogmagazine.aspx. En vandaag ga ik op visite bij een vriendin in Nijmegen. Maar voor het zover is heb ik twee mooie lange uren waarin ik weer met mijn neus, hart en ziel in mijn roman kan zitten!

24/05 Redigeren is leren

Dat een roman schrijven vooral ook betekent dat je veel aan het redigeren bent, is geen nieuws. Daar ben ik dus ook de afgelopen dagen flink mee bezig geweest. Naarmate het woordaantal groeit, groeit de leestijd en redigeertijd mee. En ja, dat is frustrerend. Want waar betrap ik mezelf op? Dat ik het niet kan laten om weer vanaf pagina 1 te beginnen met lezen en zo dus al twee dagen niet toe kom aan verder schrijven. Zelfs in teksten waar ik al vijf keer doorheen ben gegaan, ontdek ik weer zinnen of passages die ik anders wil verwoorden, scherper wil formuleren, aan moet vullen of gewoonweg in de prullenbak wil smijten. Op andere dagen wil ik mijn laptop zelfs uit het raam gooien. Hoe doen grote schrijvers als Arnon Grunberg dat? Het is een behoorlijke klus om een boek te schrijven en zeker ook leerzaam. De les die ik vandaag geleerd heb, is dat schrijvers zichzelf moeten beschermen tegen overijverige verbeteringsdrang! Andere valkuilen zijn twijfelen, geen knopen kunnen doorhakken of te lang ‘plotmijmeren’. Het beste is om al schrijvend de mysteries die zich vanuit het onbewuste aandienen te onderzoeken en al schrijvend het antwoord erop te vinden. Dat zegt tenminste John Gardner in zijn boek ‘De kunst van het schrijven’. Daar zit zeker iets in, aangezien ik vooral intuïtief te werk ga en meer een character driven schrijver ben dan een plot-driven schrijver. En om die onbewuste mysteries of antwoorden uit de tekst naar boven te krijgen, moest ik toch echt het hele verhaal weer opnieuw lezen. Gelukkig werd ik direct weer geïnspireerd. Na de redigeerslag (die weer zeker een of twee dagen zal duren maar ook het woordaantal zal verhogen) kan ik eindelijk verder schrijven. Gelukkig zit ik morgen vijf uur in de trein.

26/01 Numineus

Als Neerlandica en tekstschrijver/redacteur wordt je geacht een meer dan gemiddelde kennis te hebben van taal, grammatica en spellingkwesties. Gelukkig leer ik elke dag wel iets bij. Maar ik moest van mezelf ook een bredere woordenschat ontwikkelen. Vooral nu ik aan het schrijven ben! Daarom heb ik samen met Marit (een goede vriendin die net als ik het "gelukzalige" freelancerleventje leidt), besloten om elke week een nieuw woord uit het water van de Van Dale op te vissen. Gisteren kwam zij met het prachtige woord Numineus op de proppen:

Numineus, vooral zelfstandig gebruikt het numineuze, aanduiding van de irrationele bestanddelen in het heilige; het goddelijke dat een mysterie is, dat fascineert en doet beven.

Ik was meteen verkocht. Hella Haasse, Gerard Reve en Harry Mulisch hebben dit woord kennelijk ook in hun literatuur gebruikt, las ik na een kort onderzoek op internet. Wat zou het een prachtige titel zijn van... mijn roman? 'Ja en hoe komt de titel dan precies in het verhaal terug?', vroeg Marit meteen kritisch. 'O maar het past wel bij mijn hoofdpersonage hoor', kaatste ik de bal meteen terug. Ik moet alleen uitwerken hoe dat precies vorm krijgt, mijmerde ik verder terwijl zij allang weer haar boekredactie van een van haar klanten had hervat. Misschien krijg ik vandaag een numineuze inval. Of niet. En dan heb ik nog steeds geen titel.

13/12 Wanneer woorden magisch worden

Wanneer worden woorden magisch? Vraag ik me af terwijl ik een paar slokjes drink van mijn wijn. Ik ben aan het bijkomen van drie lange dagen. Vrijdag met Slapelozen repeteren in het PAL gebouw. Zaterdag commercialopnames bij de Albert Heijn in Soest waar ik "Harry" ontmoette toen ik de baliemedewerker speelde en daarna letterlijk moest hollen voor de trein naar Amsterdam om aan te schuiven bij de technische doorloop van Het Feest van je leven. Vervolgens moest ik vanochtend weer in een andere commercial spelen van een nieuwe mobiele telefoonprovider en daarna op de fiets keihard weer richting het PAL gebouw: hier vonden de technische en daarna generale repetitie plaats. Het ging allemaal verbazingwekkend goed. Wat een fijn gezelschap is dit toch! Maar we zouden het hebben over magische woorden. Vandaag kom ik tot de conclusie dat woorden in ieder geval magisch kunnen worden in het theater. Op de speelvloer, als de omstandigheden juist zijn. En die zijn meestal juist als de concentratie zowel bij toeschouwers als acteurs gefocust zijn op dat wat er op dat moment aan handelingen of woorden wordt gepresenteerd. Maar cruciaal hierbij is natuurlijk de emotie. Net zoals je soms als je vol bent van een bepaald gevoel ineens de prachtigste dingen op kunt schrijven. Dingen die je anders niet kunt zeggen, omdat het zeggen soms maakt dat het belang ervan teniet wordt gedaan. We hebben immers al alles honderd keer gehoord. Maar in het theater kun je woorden zo plaatsen, zo ensceneren in een context dat ze ineens toch weer betekenis krijgen. Het gevoel moet er dan natuurlijk ook zijn, maar je hebt wat meer middelen om het over te brengen, zowel bij de acteur zelf als bij het publiek. En zo is het ook bij het schrijven van teksten. Als je iets 'beeldend' opschrijft, komt het soms net even beter over dan wanneer het zwart wit gezegd wordt zonder context erbij. Een schrijver moet volgens mij op zoek gaan naar momenten waarop woorden magisch kunnen worden: wanneer ze raken. Die momenten wil ik steeds meer gaan ontdekken.

29/11 Sex, Blogs & Rock 'n Roll

Schrijven is leuk. Als een soort virus houdt het me in de greep en wil ik ineens ook alles erover weten. Op elk vrij moment (dat ik niet aan het schrijven ben) ben ik me dus op andere manieren aan het verdiepen. Momenteel lees ik het dikke Handboek voor schrijvers en tegelijkertijd Schrijven: het begin (Pim Wiersinga). Vandaag werd ik lid van Schrijven Magazine, en ben ik meteen plus-lid geworden bij schrijvenonline.org. De laatste opende een hele nieuwe wereld voor me, met forums, schrijfoefeningen, tips voor andere websites en -blogs en noem maar op. En zo belandde ik dus op Dutchproblogger.nl: GEWELDIG. Het is de website van Ernst-Jan Pfauth die het boek Sex, Blogs & Rock 'n Roll schreef en hij geeft een aantal geweldige blogtips. Hier zijn ze  in het kort:

1. Bepaal je niche 

2. Kies een blogplatform 

3. Verzin een blognaam [belangrijk is dat die de inhoud van de blog weerspiegelt]

4. Vind een design(er) [als je een unieke achtergrond hebt, valt dit meer op.]

5. Doorloop de blogchecklist [o.a. doorschakelen naar social networks, een 'over jou'-tekst die de lading dekt etc.]

6. Voeg waarde toe [o.a. schrijf over relevante onderwerpen]

7. Laat anderen aan het woord [o.a. geef een overzicht van andere blogs die je volgt]

8. Schrijf beknopt en scanbaar

9. Zet beeld groots in 

10. Promoot je blog

11. Lok reacties uit

12. Vind een workflow